Koziegłowy – niezwykła historia osikowego łyka

Osika, topola osika, topola drżąca, najbardziej rozpowszechniony gatunek w Polsce. Drzewo liściaste o szarooliwkowej i gładkiej korze. Fachowcy wyróżniają posiadający większe wartości użytkowe typ górski i taki właśnie jest rozpowszechniony na terenie Polski oraz mniej wartościowy typ nizinny występujący na zachodzie Europy. Osika posiada białe łyko i to właśnie ono jest używane do wyrobu zapałek, celulozy, różnych sprzętów gospodarstwa domowego oraz przy produkcji wyrobów dekoracyjnych. Te niezwykłe właściwości osikowego łyka widać w pełnej krasie, podziwiając wyroby z wiór wykonywane w Koziegłowach. Nikt by nie przypuszczał że drzewo, które zostało ukarane wiecznym drżeniem za to, że  nie chciało schronić Marii i Jezusa przed siepaczami Heroda, teraz drży nawet wtedy, gdy nie ma wiatru, może być takim wdzięcznym materiałem. Odpowiednia obróbka drewna pozwala uzyskać wióry, które oddane w ręce koziegłowskich kobiet przeistaczają się w cudowne kwiaty, kolorowe koguty, barwne dywany i grzebieniarki. Jednak zanim łyko osikowe,  jak poczwarka zmieni się w kolorowego motyla, musi przejść długą drogę. Najpierw jest kawałek drewna, który po oczyszczeniu staje się ,,balikiem” i z niego to, za pomocą hebli oraz wszelkiego rodzaju noży do cięcia drewna, mężczyzna struga różnej długości i szerokości łyka( wióry), oczywiście bacząc, aby były proste i bez sęków. To on wie, jak naostrzyć ,,żelazko” do hebla i umiejętnie  poprowadzić go  po kawałku drewna tak, aby uzyskać białą wstęgę osikowego łyka. Mężczyzna, chłop, facet -  jego królestwo to warsztat z całym dobrodziejstwem inwentarza: noże, strugi, bruski i oczywiście wszechobecna osika. Tutaj rządzi niepodzielnie, ale na tym jego władza się kończy. Przepraszam, ten chłop będzie jeszcze potrzebny, kiedy zręczne ręce kobiety wyczarują kolorowe ,,cudeńka” i będzie z nimi jechał na targi, jarmarki - ale o tym potem. Kobiety dostają w swoje ręce funty białych łyków i przenoszą się w kolorowy świat fantazji. W miskach, garnkach mieszają farby, aby później w nich zanurzać wijące się pasma osikowe albo powycinane, według potrzeb, gotowe płatki na kwiaty. Farbowanie łyków jest jak tajemne misterium, gdzie spełniają się sny o kolorach. Żółty, różowy, niebieski, fioletowy, bordowy miesza się z innymi, a wszystko po to, aby dumna tęcza na niebie oblała się na ich  widok  rumieńcem. Bo jak tu nie zazdrościć, kiedy patrzy się na dumne czerwone maki, żółto-złote słoneczniki, pawie prezentujące swoje wielobarwne ogony czy koguty z karminowymi grzebieniami. ,,Kolorowy zawrót głowy”, dla niektórych może jarmarczny, nic bardziej mylnego. Podziwiając osikowe kwiaty, zwierzątka  przychodzi na myśl polska wieś, kolorowa, wesoła, dumnie prezentująca to, co jest najpiękniejsze. Tak, tak - powoje, róże, malwy, tęczowe trawki, koguciki na patyku, ptaszki, kapelusze to wszystko stworzono po to, aby zaspakajać estetyczne potrzeby mieszkańców, ale o tym wiedzą najlepiej koziegłowskie białogłowy. To ich zręczne palce z wdziękiem wyginają płatki, które następnie z  godną podziwu precyzją przemieniają się w kolorowy ogród pełen kwiatów, gdzie wesoło pieje kolorowy kogucik, a bocian w swoim gnieździe bacznie łypie okiem na swoje siedlisko. Aż chce się tu powiedzieć za Janem Kochanowskim: ,,wsi spokojna, wsi wesoła”. Maki, róże, stokrotki, malwy, storczyki, promyki, piwonie, bzy, koguciki, pawie, papużki, motylki, ptaszki podbiły serca nawet najbardziej zatwardziałym mieszczuchom, dumnie stoją  w glinianych wazonach i zdobią niejedną miejską ścianę. By jednak tak się stało, do łask wraca mężczyzna. To na jego głowie spoczywa sprzedaż. Spakowany wyrusza pociągiem, samochodem w ,,świat”, gdzie na jarmarkach i targach zachwala osikowe ,,cuda”. Tutaj kończy się niezwykła opowieść o osice, niby zwykły kawałek drewna, a jednak…

Izabela Churas                             

                                               fotografie ekspozycji, kórą można u nas podziwiać